De Optimist is waarschijnlijk je eerste boot, maar niet de eenvoudigste boot op de haven, en juist daarom wordt hij zo vaak verkeerd opgetuigd. Een spriet die twee centimeter spanning mist. Een mastlijntje dat gedurende de winter is opgerekt. Een spruit die te los zit. Ingewikkeld is het allemaal niet, maar niemand vertelt je in welke volgorde je het moet aanpakken.
Dit is die volgorde. Een beginnersgids, geschreven voor wedstrijdzeilers van het eerste uur en de ouders die ernaast staan te tuigen. Loop hem één keer door als je weer het water op gaat, en je zeiler krijgt een boot die meewerkt in plaats van een boot waar hij tegen moet vechten.
Voordat je begint: het gereedschap
Je hebt een rolmaat nodig, een marker, een schaar en een aansteker voor de lijnuiteinden, en Sikaflex 291i voor alles wat je losschroeft en terugzet.
Sla die rolmaat niet over. Bijna alles hieronder is alleen herhaalbaar als je de getallen opschrijft. De handigste truc: bind een tiewrap aan het uiteinde van je rolmaat, dan haakt hij vast in de masttop als je de masthelling meet en kun je het getal in je eentje aflezen.
Stap 1: Begin bij je tuig
Voordat je optuigt, leg je mast, giek en spriet naast elkaar op het gras en inspecteer ze stuk voor stuk.
Je let op drie dingen. Een kromming die er niet meer uit gaat. Slijtage van je mastkousje. Corrosie of speling rond het sprietvalbeslag in je mast. Op een boot die al twee of drie jonge eigenaren heeft gehad, kom je ze alle drie tegen.
Wees hier eerlijk tegen jezelf. Een versleten set remt een Optimist meer af dan welk blok of welke lijn dan ook. En het zijn de onderdelen die ouders het langst uitstellen.
Kijk daarna naar de stijfheid. Elk onderdeel (mast, giek en spriet) is gebouwd voor een gewichtsbereik, en dat bereik hoort bij de zeiler, niet bij de boot. Is je zeiler licht en buigt de mast te weinig in een vlaag, dan gaat de boot hellen in plaats van vermogen te lossen, en uiteindelijk gaat hij om. Stem de specificatie van je tuigage af op het gewicht van je zeiler en je scheelt jezelf een hoop omslaan.
Ons Optimast-assortiment dekt de hele lading, van de Green Spar Set met A-250 starterspakket voor een eerste boot tot de PRO L.E. giek die op WK-niveau wordt gezeild. Blijft je zeiler dit seizoen doorzeilen, dan levert geld dat je aan je tuig besteedt het meeste op.
Stap 2: Mastlijntjes en masthelling
Plaats de mast in je boot zonder zeil.
De masthelling, dus hoever de mast naar achteren leunt, bepaalt hoe de boot stuurt. Meer helling geeft meer loefgierigheid: de boot wil oploeven. Minder helling maakt het roer lichter en de boot vlakker om te sturen.
Zet de mast in een eerste seizoen bijna recht, ga varen en stel je zeiler één vraag: trekt de helmstok hard aan je hand? Zo ja, haal helling eruit. Voelt de boot juist levenloos en traag in het oploeven, geef er dan iets bij.
Stap 3: Zeillijntjes en sprietspanning
Bind het zeil vast bij elk zeiloog langs de mast en de giek. Als vuistregel houd je ongeveer de dikte van een creditcard tussen zeil en de mast, niet meer. Te strak en je trekt het zeil vlak. Overal te los en het zeil beweegt in plaats van vorm te houden. Langs de giek heb je meer ruimte nodig.
Sprietspanning is de belangrijkste trimregeling aan boord, en tegelijk de regeling waar de meeste zeilers de hele dag vanaf blijven. Zo werkt het:
- Weinig wind: zet spanning tot de kreuk van masttop tot schoothoek net verdwenen is. Je wilt een bol, diep zeil.
- Middelmatige wind: zet meer spanning tot er een lichte kreuk ontstaat van klauwhoek tot spriethoek.
- Veel wind: stevig aanzetten. Nu zie je flinke plooien lopen van klauwhoek tot spriethoek.
Het sprit halyard handle en het claw block zorgen dat je dit vanuit de boot kunt regelen in plaats van op kant. Kan je zeiler de sprietval tijdens het varen niet bereiken, dan gebruikt hij hem nooit en blijft de helft van het bereik van het zeil ongebruikt.
Stap 4: Het grootschootsysteem
Wat je wilt is een systeem dat je zeiler van 3:1 in weinig wind naar 4:1 kan brengen als de wind toeneemt, zonder op het water hardware te verwisselen.
Begin onderin. Een 40 mm grondblok met hard attachment en een grondblokveer. De veer houdt het blok rechtop, zodat de schoot netjes doorloopt in plaats van onder de voet van je zeiler te klemmen. Een onderdeel van twee euro dat een wedstrijd verpest als het ontbreekt.
Dan de giekblokken. Ons Optimist Double Mainsheet Block combineert een PolarWave 40 mm met een 29 mm en hangt op perfecte hoogte.
Kies bij ratelblokken degene die het best bij je past: automatisch, handmatig, 40 mm of 57 mm. Kies de PolarWave Automatic Ratchet Block 40 mm in je favoriete kleur, of ga naar de grotere 57 mm klasse, die we vergeleken in ons Harken Carbo 57 vs Ronstan Orbit 55 artikel.
Stap 5: Hangband, helmstok en verlenger
Stel de hangband af op de zeiler die je nu bent, niet op die van vorig seizoen. Kinderen groeien in één winter door hun instelling heen.
Zit je zeiler op het gangboord in de hangstand, dan horen de knieën licht gebogen te zijn en de voeten stevig onder de band te liggen zonder te trekken. Hangt hij aan zijn tenen, dan is de band te los. Krijgt hij zijn voeten er tijdens het manoeuvreren niet in, dan is hij te strak.
De helmstokverlenger moet lang genoeg zijn om vanuit de hangstand comfortabel te sturen zonder dat je zeiler tijdens een overstag achter zijn lichaam langs moet reiken. Een stijve helmstok en een soepele kruiskoppeling maken meer verschil in bootbehandeling dan de meeste mensen verwachten, want elke trilling in de koppeling komt aan bij het roer.
Stap 6: De onderdelen die iedereen vergeet
- Hoosvat en elastiek: het elastiek vergaat ruim voor het hoosvat, dus controleer de staat en vervang het als het nodig is. Houd het lang genoeg om met twee handen te hozen als het echt moet, of met één terwijl je zeiler blijft hangen.
- Airbags: oppompen en de ventielen controleren vóór de eerste zeildag, niet na de eerste kapseis.
- Sleeplijn: die van ons is 8 m van 6 mm en drijft, zonder extra knopen erin, waar je coach blij van wordt. Hij ligt opgeschoten en vastgezet, zodat hij niet overboord kan slepen.
- Windwijzer en verklikkers: goedkoop, en de snelste manier voor een jonge zeiler om te leren naar boven en naar loef te kijken.
Wat er in je tonnetje hoort
Reservelijntjes, tape, je notitieboekje, zonnebrand en voldoende gezond eten, veel eten. Meer niet.
Dat notitieboekje telt zwaarder dan het klinkt. Masthelling, zeiltrim en sprietinstellingen zijn alleen het meten waard als je de getallen volgend weekend terugvindt.
Veelgestelde vragen
Hoe strak moet de spriet in weinig wind?
Net zoveel spanning dat de kreuk van masttop tot schoothoek verdwenen is, niet meer. Je wilt een bol, diep zeil. Zet meer spanning bij naarmate de wind toeneemt, tot er plooien lopen van klauwhoek tot spriethoek.
Hoe vaak moet ik de lijntjes van mijn Optimist vervangen?
Eén keer per seizoen als je regelmatig zeilt. Ze slijten, ze schuren bij de zeilogen en ze kosten weinig vergeleken met het zeil dat ze vasthouden.
Welk grootschootsysteem past bij een lichte zeiler?
Een systeem dat je van 3:1 naar 4:1 kunt verstellen als de wind toeneemt. Zo loopt de schoot vrij wanneer je zeiler gevoel nodig heeft, en heeft hij extra overbrenging zodra het gaat waaien.
Hoe kies ik de juiste stijfheid van mijn tuigage?
Op gewicht van de zeiler, niet op de boot. Elk rondhout is gebouwd voor een gewichtsbereik, en een mast die te stijf is voor een lichte zeiler laat de boot hellen in plaats van vermogen te lossen in een vlaag.
Hoe lang hoort de sleeplijn te zijn?
Die van ons is 8 m van 6 mm en past zowel op de Optimist als op de ILCA. Vraag je coach waar hij de knoop wil hebben die in de sleeplijn van je teamgenoot haakt.
Klaar om wedstrijd te zeilen
Alles hierboven ligt op voorraad in Rotterdam, met gratis levering in de Benelux vanaf €75 en gratis Europese levering vanaf €99. Weet je niet zeker welke mast, giek, spriet of blok past bij het gewicht en het niveau van je zeiler, stuur ons dan een WhatsApp en we nemen het samen door.
Because life feels better on the water 💦
Ontdek het volledige Optimist-assortiment en het Optimast-tuig bij LiveWatersports.
